Cách vệ sinh vết tiêm phòng lao tránh nhiễm trùng và mưng mủ

Cách vệ sinh vết tiêm phòng lao BCG

Vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý

Bạn chỉ cần rửa quanh vết tiêm bằng nước sạch, dùng gạc mềm thấm nhẹ, tránh chà xát mạnh lên vùng da đang tổn thương. Không dùng xà phòng, cồn, oxy già, thuốc đỏ hay các dung dịch sát khuẩn mạnh vì có thể làm kích ứng, chậm liền sẹo. Sau khi vệ sinh, thấm khô nhẹ nhàng bằng gạc sạch, không dùng khăn bông để lau vào vết thương vì dễ bám sợi vào vết thương.

Giữ vùng tiêm khô thoáng

Sau khi vệ sinh, nên để vết tiêm hở, không băng kín hay che bằng miếng dán vì môi trường ẩm ướt dễ làm vết tiêm mưng mủ lâu lành. Tránh để quần áo cọ xát mạnh, có thể chọn chất liệu mềm, rộng rãi để hạn chế ma sát lên vùng tiêm. Không tự ý bôi kem, dầu, thuốc mỡ hay mỹ phẩm lên khu vực này nếu không có chỉ định của bác sĩ.

Cần giữ vùng tiêm khô thoáng sau khi tiêm vắc xin lao

Chăm sóc khi vết tiêm nổi mụn – loét – rỉ dịch

Thông thường, vết tiêm BCG sẽ nổi mụn nhỏ, rồi loét nông, rỉ ít dịch trong vài ngày trước khi khô vảy và để lại sẹo. Lúc này, bạn không nên nặn mụn, không bóc vảy, không chọc thủng bọng nước vì dễ gây nhiễm trùng. Nếu dịch rỉ ra, dùng gạc vô khuẩn thấm nhẹ, thay gạc khi ẩm, vẫn để vùng tiêm thoáng khí. 

Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Vết tiêm BCG đa số không cần bôi hay uống thuốc, chỉ chăm sóc vệ sinh đúng cách. Chỉ khi có dấu hiệu viêm, nhiễm trùng hoặc bác sĩ nghi ngờ phản ứng bất thường mới kê thêm thuốc bôi tại chỗ, kháng sinh hoặc các thuốc chuyên biệt. Bạn không tự ý mua thuốc kháng sinh, bôi các loại kem trị sẹo, lá thuốc dân gian lên vết tiêm vì có thể làm nặng thêm tổn thương hoặc che lấp triệu chứng.

Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc khi vết tiêm có dấu hiệu viêm

Theo dõi tiến trình lành thương tự nhiên

Vết tiêm BCG thường diễn tiến theo chu trình: đỏ nhẹ – nổi sẩn – mụn mủ – loét nhỏ – khô vảy để lại sẹo lõm nhỏ trong vài tuần đến vài tháng. Bạn nên quan sát kích thước, màu sắc, lượng dịch tiết, ghi nhận nếu có thay đổi bất thường như sưng to nhanh, chảy mủ nhiều, nổi hạch to kéo dài, sốt hoặc trẻ bỏ bú. Khi có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc bác sĩ nhi/khoa tiêm chủng để được tư vấn, tránh tự xử trí tại nhà.

Lưu ý quan trọng trong quá trình chăm sóc

Khi chăm sóc vết tiêm BCG, bạn nên lưu ý thêm các điểm sau để hạn chế biến chứng và giúp vết thương lành đúng tiến trình:

• Rửa tay sạch trước khi chạm vào vùng tiêm, chỉ dùng gạc sạch hoặc bông vô khuẩn để thấm dịch, tránh dùng khăn thường.
• Trẻ vẫn có thể tắm rửa hằng ngày, nên dùng nước ấm, tắm nhanh, tránh kỳ cọ trực tiếp lên vùng tiêm, sau đó lau khô nhẹ nhàng vùng da xung quanh.
• Giữ cơ thể trẻ sạch và mát, thay quần áo ngay khi bị ướt mồ hôi hoặc dính sữa để hạn chế ẩm ướt kéo dài quanh vị trí tiêm.
• Duy trì chế độ bú mẹ hoặc ăn uống đầy đủ theo lứa tuổi, không tự ý “kiêng khem” quá mức vì dinh dưỡng tốt giúp da và mô mềm phục hồi nhanh hơn.
• Có thể chụp lại hình vết tiêm theo từng giai đoạn (mỗi 1–2 tuần) để so sánh sự thay đổi, mang theo khi đi khám giúp bác sĩ dễ đánh giá tiến triển.
• Ghi rõ ngày tiêm, vị trí tiêm và các phản ứng đáng chú ý vào sổ tiêm chủng hoặc sổ sức khỏe của trẻ để thuận tiện cho việc theo dõi lâu dài.

Phụ huynh nên lưu lại mọi phản ứng sau tiêm để tiện theo dõi

Khi nào cần đưa trẻ đến bác sĩ?

Bạn nên đưa trẻ đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu gợi ý phản ứng bất thường hoặc biến chứng tại vị trí tiêm BCG:

• Vết tiêm sưng lớn, đỏ lan rộng, đau nhiều hoặc chảy dịch kéo dài không cải thiện dù đã chăm sóc đúng cách.
• Mụn mủ to dần, loét rộng, dịch tiết có mùi hôi hoặc đổi màu sang vàng xanh, nghi ngờ nhiễm trùng.
• Trẻ sốt cao, bỏ bú, bú kém, ngủ ít hoặc quấy khóc kéo dài kèm tình trạng mệt lả.
• Nổi hạch nách hoặc hạch thượng đòn to nhanh, đau, đỏ, mềm hoặc rò dịch, có thể liên quan đến phản ứng BCG tại hạch.
• Không thấy phản ứng tại vết tiêm sau 3 tháng (không đỏ, không sẩn, không mụn, không để lại sẹo nhỏ), cần khám để loại trừ trường hợp không đáp ứng với vaccine và đánh giá có cần tiêm nhắc lại hay không.

Áp dụng đúng cách vệ sinh vết tiêm phòng lao là bước quan trọng để bảo vệ trẻ trước các phản ứng phụ không mong muốn. Nếu quá trình chăm sóc khiến bạn băn khoăn hoặc vết tiêm có diễn biến khác thường, hãy chủ động liên hệ Phòng khám Lao phổi BS.CKII. Nguyễn Văn Tẩn để được tư vấn và kiểm tra chuyên sâu.