Tiêm mũi lao cho trẻ sơ sinh vào lúc nào là phù hợp nhất?

Tiêm mũi lao cho trẻ sơ sinh vào lúc nào là tốt nhất?

Tiêm phòng lao (BCG) được khuyến cáo thực hiện càng sớm sau sinh càng tốt, tốt nhất là trong 24–72 giờ đầu đời hoặc trong 1 tháng đầu sau sinh nếu trẻ chưa thể tiêm ngay tại bệnh viện. Trường hợp trẻ chưa được tiêm trong giai đoạn này, cha mẹ nên cho trẻ tiêm càng sớm càng tốt khi trẻ đã khỏe mạnh và được xác định không nhiễm lao trước đó để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu. 

Trẻ nên được tiêm BCG trong 24–72 giờ đầu sau sinh

Các trường hợp cần hoãn tiêm BCG

Một số tình huống khiến trẻ chưa thể tiêm BCG ngay sau sinh và cần trì hoãn cho đến khi đủ điều kiện an toàn:

• Trẻ sinh non dưới 34 tuần tuổi: nhiều hướng dẫn khuyến cáo chỉ tiêm BCG khi trẻ đạt tuổi thai ≥ 34 tuần để đảm bảo an toàn và khả năng đáp ứng miễn dịch.
• Trẻ có cân nặng khi sinh dưới khoảng 2.000 g: nên chờ đến khi trẻ đạt đủ cân, giúp cơ thể đáp ứng vắc xin tốt hơn.
• Trẻ đang mắc bệnh cấp tính: bao gồm nhiễm trùng, sốt cao hoặc các bệnh ngoài da nặng; cần đợi trẻ hồi phục và hết sốt ít nhất 3 ngày trước khi tiêm.
• Trẻ có dấu hiệu hoặc nguy cơ suy giảm miễn dịch: như suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch/corticoid liều cao, đang điều trị hóa–xạ trị, mắc bệnh ác tính hoặc rối loạn miễn dịch cần hoãn tiêm để tránh nguy cơ biến chứng.
• Trẻ sinh từ mẹ nhiễm HIV khi tình trạng lây truyền mẹ–con chưa được xác định rõ, cần đánh giá thận trọng theo hướng dẫn chuyên môn trước khi quyết định tiêm.

Trẻ dưới 2.000 g cần hoãn tiêm BCG để chờ đủ cân

Quy trình tiêm BCG

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, việc tiêm BCG được thực hiện theo các bước chuẩn sau:

• Khám sàng lọc trước tiêm: nhân viên y tế kiểm tra cân nặng, tuổi, tình trạng da, dấu hiệu nhiễm trùng, sốt, bệnh cấp tính và nguy cơ suy giảm miễn dịch. Chỉ tiêm khi trẻ hoàn toàn đủ điều kiện.
• Pha và chuẩn bị vắc xin đúng quy chuẩn: BCG là vắc xin đông khô, phải được pha bằng đúng loại dung môi đi kèm. Sau khi hòa tan, vắc xin cần được sử dụng trong vòng 6 giờ để đảm bảo hiệu lực.
• Chuẩn bị dụng cụ và vị trí tiêm: sử dụng kim tiêm nhỏ; vị trí tiêm chuẩn là mặt ngoài cánh tay trái (vùng giữa vai và khuỷu tay). Lưu ý không sát khuẩn bằng cồn trước tiêm để tránh ảnh hưởng đến vắc xin sống giảm độc lực.
• Tiêm đúng kỹ thuật trong da: kéo căng da nhẹ, đưa kim nông theo góc khoảng 45°, bơm 0,05 ml vắc xin vào lớp trung bì. Sau tiêm, một mụn phồng nhỏ khoảng 5 mm xuất hiện tại chỗ tiêm, đây là dấu hiệu tiêm đúng kỹ thuật.

Mụn phồng 5mm sau tiêm cho thấy kỹ thuật tiêm đúng

• Không xoa hay băng vết tiêm: để vùng da thông thoáng, không bôi thuốc, không dán băng và không chườm nóng/lạnh.
• Theo dõi trẻ trong 30 phút sau tiêm: để kịp thời phát hiện các phản ứng tức thì (nếu có). Thông thường trẻ không có phản ứng toàn thân; phản ứng tại chỗ sẽ xuất hiện sau vài tuần theo tiến trình tự nhiên của BCG.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ có cần xét nghiệm trước khi tiêm không?

Trẻ không cần làm xét nghiệm máu trước tiêm, nhưng bắt buộc phải được khám sàng lọc để bác sĩ đánh giá có đủ điều kiện tiêm hay không. Việc sàng lọc bao gồm kiểm tra thân nhiệt, nhịp thở, tim – phổi và hỏi về bệnh sử, tình trạng dị ứng hay các vấn đề sức khỏe gần đây để đảm bảo an toàn.

Có tiêm nhắc lại BCG hay không?

BCG không cần tiêm nhắc lại. Trẻ chỉ cần một liều duy nhất khi sơ sinh để tạo miễn dịch kéo dài. Liều này nên được tiêm càng sớm càng tốt trong 30 ngày đầu sau sinh để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Trẻ đã tiếp xúc người mắc lao, có nên tiêm sớm hơn?

Theo khuyến cáo của WHO và CDC, không nên tiêm BCG ngay lập tức cho trẻ sơ sinh vừa tiếp xúc với nguồn lây lao. Trước tiên, trẻ cần được bác sĩ đánh giá nguy cơ và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để loại trừ lao tiềm ẩn hoặc lao hoạt động, vì BCG là vắc xin sống giảm độc lực và không có tác dụng phòng bệnh sau phơi nhiễm.

Nếu kết quả cho thấy trẻ không nhiễm lao và không có tình trạng suy giảm miễn dịch, trẻ có thể được tiêm BCG khi bác sĩ xác nhận an toàn.

Ngược lại, nếu trẻ đã nhiễm lao, việc tiêm BCG không mang lại lợi ích và thậm chí có thể gây phản ứng mạnh hơn, do đó không được chỉ định trong trường hợp này.

Việc xác định tiêm mũi lao cho trẻ sơ sinh vào lúc nào là bước quan trọng để bảo đảm trẻ nhận được miễn dịch sớm và an toàn. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc muốn được bác sĩ đánh giá trực tiếp, hãy liên hệ Phòng khám Lao phổi BS.CKII. Nguyễn Văn Tẩn để được tư vấn

Link tham khảo:

https://tbksp.who.int/en/node/1999