Lao xương khớp có lây không? Nguyên nhân và cách phòng ngừa

Lao xương khớp thường không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường. Tuy nhiên, nếu người bệnh đồng thời mắc lao phổi, lao thanh quản có khả năng lây hoặc có tổn thương lao hở chứa nhiều vi khuẩn, nguy cơ truyền bệnh vẫn có thể xảy ra. Bài viết dưới đây phòng khám Lao phổi Bác sĩ Tẩn sẽ giúp làm rõ cơ chế hình thành lao xương khớp, các trường hợp có nguy cơ lây, cách phòng ngừa và phương pháp điều trị phù hợp.

Lao xương khớp có lây không?

Lao xương khớp không lây trực tiếp từ người sang người qua các tiếp xúc thông thường tại vùng khớp bị bệnh. Đây là một dạng lao ngoài phổi, thường hình thành khi vi khuẩn lao theo đường máu đến xương và khớp sau khi xâm nhập vào cơ thể.

Người mắc lao xương khớp đơn thuần thường không phát tán vi khuẩn qua ho, hắt hơi hay sinh hoạt chung. Tuy nhiên, nếu đồng thời mắc lao phổi hoặc lao thanh quản có khả năng lây, vi khuẩn có thể truyền sang người khác qua không khí. Hiếm hơn, nguy cơ lây cũng có thể xuất hiện khi người bệnh có ổ áp xe hoặc tổn thương lao hở chứa nhiều vi khuẩn.

 

Cơ chế hình thành lao xương khớp

Vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) chủ yếu xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp khi một người hít phải vi khuẩn phát tán trong không khí từ người mắc lao phổi hoặc lao thanh quản có khả năng lây. Sau khi vào phổi, vi khuẩn có thể theo đường máu, ít gặp hơn là đường bạch huyết, đến xương và khớp.

Tại đây, vi khuẩn có thể gây viêm, hoại tử bã đậu, phá hủy xương và sụn khớp, thậm chí hình thành áp xe lạnh nếu bệnh tiến triển. Lao xương khớp thường gặp ở cột sống và các khớp lớn như khớp háng, khớp gối và có thể gây biến dạng nếu không được điều trị kịp thời.

Cách phòng tránh bị bệnh lao xương khớp

Cách tốt nhất để phòng tránh bệnh lao xương khớp là tiêm vắc-xin phòng lao đầy đủ, đồng thời tăng cường sức đề kháng để cơ thể nâng cao khả năng chống lại vi khuẩn lao. Một số biện pháp nên thực hiện gồm:

• Tiêm vaccine BCG: Đây là biện pháp phòng ngừa lao chủ động và hiệu quả nhất, đặc biệt quan trọng với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vì giúp hệ miễn dịch nhận diện và chống lại vi khuẩn lao từ sớm.
• Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây: Khi sống cùng hoặc chăm sóc người mắc lao phổi có khả năng lây, nên đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần kéo dài và tránh ở lâu trong không gian kín, kém thông khí.
• Phát hiện và điều trị lao sớm: Người từng tiếp xúc gần với nguồn lây, có tiền sử mắc lao hoặc thuộc nhóm nguy cơ nên đi khám khi có các dấu hiệu nghi ngờ như ho kéo dài, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi ban đêm hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Việc điều trị đúng và đủ giúp kiểm soát bệnh, hạn chế vi khuẩn lan đến các cơ quan khác như xương và khớp.
• Tăng cường sức đề kháng: Duy trì chế độ ăn uống giàu dinh dưỡng bổ sung đầy đủ protein, vitamin C, A, E từ rau xanh và trái cây giúp hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn. Kết hợp vận động đều đặn, ngủ đủ giấc và hạn chế rượu bia, thuốc lá để cơ thể không tạo điều kiện cho vi khuẩn lao phát triển.
• Giữ không gian sống thông thoáng: Thường xuyên mở cửa để tăng lưu thông không khí, tận dụng ánh sáng tự nhiên và hạn chế tụ tập đông người trong phòng kín, đặc biệt khi trong gia đình có người đang điều trị lao.

Phác đồ điều trị lao xương khớp bằng thuốc và phẫu thuật

Theo PubMed Central, lao xương khớp cần được điều trị sớm, đúng phác đồ và đủ liệu trình để ngăn ngừa kháng thuốc và các biến chứng lâu dài. Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa, ngoại khoa hoặc kết hợp cả hai.

Điều trị bằng thuốc chống lao

Đối với lao xương khớp do Mycobacterium tuberculosis, phác đồ điều trị chuẩn kéo dài 6 tháng và chia làm hai giai đoạn. Trong 2 tháng đầu, người bệnh dùng phối hợp 4 loại thuốc gồm isoniazid, rifampicin, pyrazinamide và ethambutol. Sau đó duy trì với isoniazid và rifampicin trong 4 tháng còn lại.

Trường hợp nhiễm khuẩn do Mycobacterium bovis (thường gặp sau liệu pháp tiêm vaccine BCG vào bàng quang), phác đồ điều trị thường dùng gồm isoniazid, rifampicin và ethambutol, dùng trong 12 tháng vì Mycobacterium bovis có khả năng kháng lại pyrazinamide.

Can thiệp phẫu thuật

Phẫu thuật kết hợp với điều trị thuốc chống lao kéo dài được chỉ định chủ yếu ở bệnh nhân có biến chứng thần kinh hoặc biến dạng cột sống, và mang lại kết quả tốt trong phần lớn trường hợp. Các phương pháp bao gồm dẫn lưu áp xe lạnh, cắt lọc mô hoại tử, ghép xương hoặc tái tạo khớp tùy theo mức độ tổn thương.

Ở những trường hợp được chẩn đoán muộn, tỷ lệ chỉ định phẫu thuật có thể lên đến 98%. Điều này cho thấy việc phát hiện và điều trị sớm đóng vai trò rất quan trọng trong việc hạn chế can thiệp xâm lấn và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Lưu ý quan trọng khi điều trị

• Không tự ý ngưng thuốc dù cảm thấy đã khỏe, vì vi khuẩn lao có thể tái phát và trở nên kháng thuốc.
• Tái khám định kỳ để bác sĩ đánh giá đáp ứng điều trị và điều chỉnh phác đồ kịp thời.
• Cần thận trọng đặc biệt ở phụ nữ mang thai, người có bệnh lý gan, suy thận hoặc đái tháo đường kèm theo.

 

Câu hỏi thường gặp với bệnh lao xương khớp

Khi nào lao xương khớp ngừng lây?

Nếu người bệnh chỉ mắc lao xương khớp đơn thuần, không kèm theo lao phổi, thì gần như không có nguy cơ lây nhiễm qua đường không khí vì vi khuẩn lao không phát tán ra môi trường. Tuy nhiên, nếu người bệnh đồng thời mắc lao phổi, nguy cơ lây sẽ giảm rõ rệt sau ít nhất 2 đến 3 tuần điều trị đúng phác đồ.

Bệnh lao xương có chữa khỏi được không?

Bệnh lao xương hoàn toàn có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tỷ lệ khỏi bệnh rất cao nếu người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ. Thời gian kéo dài từ 9 đến 12 tháng (hoặc lâu hơn tùy tình trạng thực tế). Phải dùng thuốc đủ liều, đúng giờ và đủ thời gian, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc để tránh tình trạng kháng thuốc

Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ điều trị, phần lớn người bệnh có thể hồi phục tốt và tránh được các biến chứng này.

Bệnh lao xương có chữa khỏi được không?

Bệnh lao xương hoàn toàn có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tỷ lệ khỏi bệnh rất cao nếu người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ. Thời gian kéo dài từ 9 đến 12 tháng (hoặc lâu hơn tùy tình trạng thực tế). Phải dùng thuốc đủ liều, đúng giờ và đủ thời gian, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc để tránh tình trạng kháng thuốc

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về lao xương khớp có lây không. Nếu bạn đang nghi ngờ có dấu hiệu liên quan đến lao xương khớp hoặc từng tiếp xúc với người mắc lao, đừng chủ quan. Hãy đến ngay phòng khám Lao phổi Bác sĩ Tẩn để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn hướng điều trị phù hợp, giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và người xung quanh.

Nguồn tham khảo:

1. https://www.cdc.gov/tb/hcp/clinical-overview/tuberculosis-disease.html
2. https://journals.lww.com/jcsr/fulltext/2022/11040/treatment_duration_of_osteoarticular_tuberculosis_.1.aspx
3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6953336/