Bệnh lao phổi có nguy hiểm không? Phương pháp điều trị hiệu quả

Ngày cập nhât: 11:39, 05/10/2026

Bệnh lao phổi có nguy hiểm không? Câu trả lời là có. Bệnh có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng, suy giảm chức năng hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Theo số liệu trong bản gốc, Việt Nam ghi nhận khoảng 13.000 ca tử vong do lao mỗi năm. Để hạn chế biến chứng, người mắc cần tuân thủ phác đồ, uống thuốc đủ liều, đúng thời gian và tái khám định kỳ. Bài viết dưới đây của Phòng khám Lao Phổi BS.CKII. Nguyễn Văn Tẩn sẽ giúp bạn hiểu rõ các biến chứng nguy hiểm, khả năng chữa khỏi, phương pháp điều trị và cách phòng ngừa lây nhiễm hiệu quả.

Bệnh lao phổi có nguy hiểm không?

Lao phổi là bệnh lý nhiễm trùng nghiêm trọng, lây qua không khí và dễ gây biến chứng nguy hại tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Mức độ đe dọa thể hiện qua gánh nặng sức khỏe lớn khi WHO xếp mầm bệnh này vào nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu, còn Việt Nam nằm trong 30 quốc gia chịu ảnh hưởng trầm trọng nhất với khoảng 172.000 ca mắc mới cùng 13.000 trường hợp mất hằng năm.

Nguy cơ cho cộng đồng gia tăng do tốc độ phát tán cực kỳ nhanh chóng. Trực khuẩn Mycobacterium tuberculosis lan truyền qua hạt nước bọt li ti lúc cá thể nhiễm ho, hắt hơi hoặc giao tiếp. Môi trường chật chội, thiếu thông thoáng làm khả năng lây nhiễm tăng vọt. Trung bình một người mang vi khuẩn hoạt động có thể truyền sang 10 - 15 đối tượng khác trong vòng một năm.

Quá trình tiến triển âm thầm của vi sinh vật này càng làm tăng rủi ro phát sinh tác hại rủi ro. Ở giai đoạn đầu, hệ miễn dịch giữ tác nhân ẩn không triệu chứng, nhưng khi sức đề kháng suy giảm, mầm bệnh lập tức bùng phát tàn phá phế quản. Việc chậm trễ xử lý sẽ khiến phế nang bị hủy hoại sâu, dẫn đến hàng loạt hậu quả cấp tính như ho ra máu nặng, tràn dịch màng phổi, xơ vĩnh viễn, suy hô hấp, đồng thời tạo điều kiện cho chúng theo dòng tuần hoàn xâm nhập não, thận, xương và cột sống.

Lao phổi gây nên những biến chứng gì?

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh không chỉ làm tổn thương phổi mà còn kéo theo nhiều biến chứng lao phổi nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng.

Sốc nhiễm trùng

Đây là tình trạng cấp cứu đặc biệt nguy hiểm toàn thân. Dù hiếm gặp, biến chứng này xảy ra khi vi khuẩn lao phát tán với số lượng lớn vào máu (nhiễm khuẩn huyết do lao), giải phóng các độc tố kích hoạt phản ứng viêm hệ thống dữ dội, gây tụt huyết áp nghiêm trọng và suy đa cơ quan. Tỷ lệ tử vong của sốc nhiễm trùng do lao cực kỳ cao, có thể lên tới 50 - 80% ngay cả khi được hồi sức tích cực.

Ho ra máu do tổn thương mạch máu

Khi vi khuẩn lao phá hủy mô phổi, chúng cũng làm yếu và tổn thương các mạch máu ở đó. Thành mạch bị hỏng sẽ phồng lên thành những túi nhỏ gọi là phình mạch Rasmussen. Nếu túi phình này hoặc một mạch máu lớn bị vỡ, người bệnh sẽ ho ra máu rất nhiều và đột ngột, khoảng 200 đến 600 ml trong 24 giờ.

Máu chảy vào phổi quá nhanh nên người bệnh không kịp ho ra hết. Máu đọng lại và đông thành cục, chặn kín đường thở. Lúc này người bệnh tử vong rất nhanh, chủ yếu vì ngạt thở chứ không phải vì mất máu. Một số tài liệu nêu tỷ lệ tử vong trong trường hợp này lên đến hơn 90%. 

Hiện tượng tràn dịch phổi, tràn khí màng phổi

Khi vi khuẩn lao xâm nhập vào khoang màng phổi, chúng có thể gây tràn dịch hoặc tràn khí màng phổi, làm suy giảm rõ rệt chức năng hô hấp. Với tràn dịch, phản ứng viêm khiến dịch tích tụ trong khoang màng phổi (lao chiếm khoảng 25% đến 37% các ca), chèn ép phổi và gây khó thở, đau ngực, ho, có thể sốt. Nếu không được chọc hút sớm, dịch có thể hóa mủ, đóng ổ cặn và gây biến dạng lồng ngực.

Ngược lại, tràn khí xảy ra khi các hang lao sát màng phổi bị vỡ, khiến không khí tràn vào khoang màng phổi và làm phổi xẹp đột ngột, gây đau ngực dữ dội và khó thở cấp. Lao phổi là nguyên nhân của khoảng 40% các ca tràn khí màng phổi do bệnh lý. Cả hai biến chứng đều hay gặp ở lao phổi nặng và có thể đe dọa tính mạng nếu không xử lý kịp thời.

Suy hô hấp

Suy hô hấp là tình trạng chức năng hô hấp của phổi suy giảm, khiến cơ thể không nhận đủ oxy. Khi phổi bị tổn thương nặng do lao, khả năng trao đổi khí bị giảm, dẫn đến suy hô hấp. Đây là một biến chứng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời

Giãn phế quản

Khi vi khuẩn lao tấn công, quá trình viêm có thể phá hủy cấu trúc đàn hồi của thành phế quản, khiến các ống dẫn khí giãn rộng vĩnh viễn, gọi là giãn phế quản. Khoảng 44% đến 50% bệnh nhân gặp di chứng này sau điều trị lao. Người bệnh thường ho kéo dài kèm đờm mủ, khó thở và dễ bị nhiễm trùng phổi tái phát, làm giảm hiệu quả điều trị.

Xơ hóa phổi và suy hô hấp vĩnh viễn

Xơ phổi là tình trạng mô phổi bị tổn thương và thay thế bằng mô xơ làm giảm khả năng trao đổi khí. Quá trình này xảy ra khi vi khuẩn lao gây viêm mạn tính, làm tổn thương các mô phổi lâu dài. Xơ phổi dẫn đến sự suy giảm chức năng phổi, bệnh nhân có thể gặp khó khăn trong việc hô hấp và thiếu oxy trong máu.

Sỏi phế quản

Sỏi phế quản là các khối chất rắn hình thành trong phế quản do dịch nhầy và vi khuẩn tích tụ lâu dài. Sự tồn tại của sỏi phế quản có thể gây tắc nghẽn đường thở, khó thở và nhiễm trùng tái phát. Sỏi phế quản cũng làm tăng nguy cơ viêm phổi, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn.

Bệnh lao phổi có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, với tỷ lệ chữa khỏi có thể đạt trên 90% ở các trường hợp lao nhạy thuốc (DS-TB) thông thường. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế tại Quyết định 162/QĐ-BYT năm 2024 và khuyến cáo của WHO năm 2024, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị chuẩn. Bác sĩ sẽ cá thể hóa phác đồ dựa trên độ tuổi, bệnh lý đi kèm và mức độ nghiêm trọng của bệnh. 

Theo khuyến cáo WHO đối với lao phổi dễ (drug-susceptible TB), liệu trình điều trị tiêu chuẩn là 6 tháng:

• 2 tháng tấn công với 4 thuốc (isoniazid, rifampicin, pyrazinamide, ethambutol)
• 4 tháng duy trì với 2 thuốc (isoniazid + rifampicin). 

Để theo dõi đáp ứng điều trị, cần xét nghiệm đờm ngay khi chẩn đoán, sau 2 tháng điều trị tấn công, và thường xuyên hơn nếu bệnh nặng hoặc có dấu hiệu không đáp ứng tốt với thuốc. Việc bỏ dở điều trị có thể dẫn đến tái phát, kháng thuốc, tổn thương phổi vĩnh viễn và làm khó khăn cho điều trị về sau.
Chia sẻ chi tiết về bệnh lao phổi có chữa khỏi được không?

Cách phòng ngừa lao phổi và biến chứng

Lao phổi hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu thực hiện đồng thời các biện pháp: tiêm vắc-xin BCG cho trẻ sơ sinh, đeo khẩu trang ở nơi có nguy cơ cao, giữ nhà cửa thông thoáng và điều trị đúng, đủ theo phác đồ để tránh các biến chứng nguy hiểm. Cụ thể như sau:

Tiêm vắc-xin BCG cho trẻ sơ sinh

Tiêm vắc-xin BCG (Bacillus Calmette-Guérin) cho trẻ sơ sinh là biện pháp phòng ngừa lao hiệu quả nhất hiện nay. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vắc-xin giúp giảm 60% đến 80% nguy cơ mắc các thể lao nặng ở trẻ nhỏ, như lao kê và lao màng não. Vì vậy, trẻ nên được tiêm ngay trong tháng đầu sau sinh để có miễn dịch tốt nhất, tạo lá chắn bảo vệ trước căn bệnh nguy hiểm này.

Tuy nhiên, BCG không ngăn chặn hoàn toàn bệnh lao, nên vẫn cần kết hợp với các biện pháp phòng ngừa khác như giữ môi trường sống thông thoáng, hạn chế tiếp xúc với người mắc lao và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang

Mỗi người cần rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc tiếp xúc gần với người có dấu hiệu bệnh hô hấp, không khạc nhổ bừa bãi ở nơi công cộng và tránh tiếp xúc gần với người nghi mắc lao. Những thói quen này giúp hạn chế nguy cơ vi khuẩn lao lây lan qua không khí, đồng thời góp phần bảo vệ sức khỏe cho những người xung quanh.

Tăng cường sức đề kháng

Để tăng cường sức đề kháng và phòng ngừa lao phổi, mỗi người nên duy trì chế độ ăn uống cân đối với đầy đủ các nhóm chất như đạm, vitamin, khoáng chất, chất béo tốt và tinh bột. Bạn nên ưu tiên bổ sung thực phẩm giàu vitamin C, vitamin D, sắt, kẽm và các loại rau củ quả tươi để hỗ trợ hệ miễn dịch. Ngoài ra, cần ngủ đủ từ 7-8 tiếng mỗi đêm để cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo năng lượng, giúp phòng tránh các bệnh nhiễm trùng. 

Checklist phòng lây nhiễm tại nhà  

Mở cửa sổ, tạo thông khí tốt trong phòng người bệnh; nếu có thể, bật quạt hướng không khí ra ngoài. 

Người bệnh đeo khẩu trang khi có người khác trong phòng. 

Không dùng chung đồ cá nhân (khăn mặt, chén dĩa, chăn gối…) với người bệnh.

Người tiếp xúc gần nên cân nhắc đi sàng lọc lao tiềm ẩn (LTBI), theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Lưu ý quan trọng:

• Không tự ý mua thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị.
• Nếu có dấu hiệu khó thở tăng lên, ho ra máu nhiều, cần đến ngay cơ sở y tế hoặc cấp cứu.

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có câu trả lời cho thắc mắc “Bệnh lao phổi có nguy hiểm không?” và hiểu rõ hơn về mức độ ảnh hưởng của bệnh đối với sức khỏe. Chủ động đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ và tuân thủ điều trị sẽ giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng. Nếu cần được tư vấn kỹ hơn hoặc kiểm tra sức khỏe, bạn hãy liên hệ Phòng khám Lao phổi BS.CKII. Nguyễn Văn Tẩn để được hỗ trợ chuyên sâu và hướng dẫn điều trị đúng các

Cùng đọc thêm các bài viết về:

• Lao phổi mức độ nặng: Triệu chứng và cách điều trị hiệu quả
• Giải đáp thắc mắc bệnh lao phổi có chết không? Biện pháp phòng ngừa

MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM

Thông tin này chỉ có tính tham khảo, không dùng để thay thế ý kiến tham vấn của chuyên viên Y tế. Bệnh nhân phải được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị y tế chuyên môn. Bác sĩ CKII Nguyễn Văn Tẩn tư vấn: 0916 93 63 53 - 0913 80 50 82