Người bị lao phổi có nên dùng chung quần áo/giặt chung máy không?

Người bị lao phổi có nên dùng chung quần áo/ giặt chung máy không là thắc mắc phổ biến khi chăm sóc người mắc lao tại nhà. Bài viết dưới đây của Phòng khám Lao phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn sẽ giải thích rõ nguy cơ lây nhiễm khi dùng chung đồ vải, đồng thời hướng dẫn cách giặt giũ và sinh hoạt an toàn nhằm hạn chế nguy cơ lây bệnh trong môi trường sống chung.

Bệnh lao lây truyền qua con đường nào?

Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra và chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp. Khi người mắc lao phổi ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc khạc đờm, các giọt bắn rất nhỏ chứa vi khuẩn lao sẽ phát tán vào không khí. Người khỏe mạnh có thể bị nhiễm bệnh khi hít phải các hạt khí dung, nhất là khi tiếp xúc gần trong không gian kín.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 10,7 triệu người trên toàn thế giới mắc bệnh lao, trong đó có 1,23 triệu người đã chết vì bệnh lao (TB) vào năm 2024. Nguy cơ lây nhiễm thường cao hơn ở những người sống chung nhà hoặc thường xuyên tiếp xúc gần với bệnh nhân lao phổi chưa được điều trị.

Tuy nhiên, bệnh lao không lây qua các tiếp xúc thông thường như bắt tay, dùng chung bát đũa, quần áo, chăn ga hoặc đồ dùng sinh hoạt hằng ngày. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), vi khuẩn lao chủ yếu lây qua không khí và rất hiếm khi lây qua các vật dụng cá nhân.

Sau khi vi khuẩn lao xâm nhập vào cơ thể, bệnh thường phát triển qua hai giai đoạn là lao nhiễm và lao bệnh. Ở giai đoạn lao nhiễm, vi khuẩn tồn tại trong cơ thể nhưng chưa gây triệu chứng và người nhiễm thường không có khả năng lây bệnh. Khi hệ miễn dịch suy giảm, vi khuẩn có thể phát triển mạnh và gây ra các triệu chứng như ho kéo dài, mệt mỏi hoặc khó thở, đánh dấu giai đoạn lao bệnh.

Trong giai đoạn lao bệnh, đặc biệt là lao phổi đang hoạt động, người mắc có thể phát tán vi khuẩn lao ra môi trường và lây cho người khác. Vì vậy, nếu trong gia đình có người mắc lao phổi, việc hiểu rõ con đường lây truyền và áp dụng các biện pháp sinh hoạt phù hợp sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm.

Người bị lao phổi có nên dùng chung quần áo/giặt chung máy không?

Người bị lao phổi không nên dùng chung quần áo, chăn màn hoặc giặt chung máy với người khỏe mạnh, đặc biệt trong giai đoạn bệnh còn khả năng lây. Trong sinh hoạt hằng ngày, người bệnh có thể ho, khạc đờm hoặc để dịch tiết bám lên quần áo, khăn hay chăn màn. Những dịch tiết này có thể chứa vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis, tác nhân gây ra bệnh lao phổi.
Khi đồ vải dính dịch tiết và để trong môi trường ẩm hoặc kín, vi khuẩn có thể tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu các vật dụng này được giặt chung hoặc sử dụng chung với đồ của người khỏe mạnh, nguy cơ tiếp xúc gián tiếp với vi khuẩn có thể tăng lên.
Lý do không nên dùng chung quần áo hoặc giặt chung

• Giảm nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn lao: Quần áo, khăn hoặc chăn màn của người bệnh có thể dính đờm hoặc dịch tiết chứa vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis, tác nhân gây bệnh lao phổi. Nếu dùng chung hoặc giặt chung không đúng cách, vi khuẩn có thể bám sang các đồ vải khác.
• Hạn chế lây nhiễm gián tiếp trong gia đình: Khi quần áo của người bệnh được giặt chung với đồ của người khỏe mạnh, đặc biệt trong điều kiện giặt nước lạnh hoặc không xử lý vệ sinh kỹ, nguy cơ tiếp xúc gián tiếp với mầm bệnh có thể tăng lên.
• Bảo vệ những người có nguy cơ cao: Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm dễ bị ảnh hưởng hơn khi tiếp xúc với nguồn vi khuẩn. Việc tách riêng đồ cá nhân của người bệnh giúp giảm đáng kể nguy cơ này.
• Tạo môi trường sinh hoạt an toàn trong gia đình: Việc phân loại và xử lý riêng đồ dùng cá nhân của người bệnh là một biện pháp vệ sinh cơ bản nhưng hiệu quả, giúp kiểm soát nguy cơ lây nhiễm trong quá trình chăm sóc người mắc bệnh lao tại nhà.

Các biện pháp giặt giũ an toàn

Khi chăm sóc người mắc lao phổi tại nhà, quần áo và đồ vải cần được giặt giũ đúng cách để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis. Việc áp dụng các biện pháp vệ sinh phù hợp sẽ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm gián tiếp và đảm bảo môi trường sinh hoạt an toàn cho các thành viên trong gia đình.

• Giặt riêng quần áo của người bệnh: Phân loại và giặt riêng quần áo, khăn, chăn màn của người mắc lao phổi để hạn chế tiếp xúc với đồ của người khỏe mạnh. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp giảm nguy cơ lây nhiễm gián tiếp trong gia đình.
• Sử dụng nước ấm hoặc nước nóng khi có thể: Giặt quần áo bằng nước ấm hoặc nước nóng giúp tăng hiệu quả làm sạch đồ vải. Nhiệt độ nước khoảng 60°C trở lên kết hợp với chất tẩy rửa có thể giúp giảm đáng kể vi khuẩn và vi sinh vật bám trên quần áo. Tuy nhiên, nên kiểm tra nhãn mác quần áo để đảm bảo chất liệu vải chịu được nhiệt độ cao.
• Dùng xà phòng hoặc chất tẩy rửa phù hợp: Các loại bột giặt hoặc nước giặt thông dụng có thể giúp loại bỏ bụi bẩn và dịch tiết bám trên quần áo. Trong một số trường hợp, có thể sử dụng thêm sản phẩm có thành phần khử khuẩn theo hướng dẫn của nhà sản xuất để tăng hiệu quả vệ sinh.
• Phơi quần áo ở nơi thông thoáng hoặc có ánh nắng: Ánh nắng mặt trời và không khí lưu thông tốt giúp quần áo khô nhanh và giảm môi trường ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật tồn tại trên đồ vải.
• Rửa tay sau khi xử lý đồ giặt: Người chăm sóc nên rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với quần áo hoặc chăn màn của người bệnh để đảm bảo vệ sinh cá nhân và giảm nguy cơ lây nhiễm các bệnh truyền nhiễm khác trong gia đình.

Cách sống chung với người bị bệnh lao an toàn

Lao phổi là bệnh truyền nhiễm lây qua không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Khi trong gia đình có người mắc bệnh, việc tổ chức sinh hoạt hợp lý và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng để hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho các thành viên khác.

Sắp xếp không gian sinh hoạt riêng cho người bệnh

Ngay sau khi được chẩn đoán lao phổi, người bệnh nên được bố trí phòng riêng hoặc khu vực sinh hoạt riêng trong nhà. Không gian này cần thông thoáng, có cửa sổ hoặc hệ thống thông gió để giảm mật độ vi khuẩn lao trong không khí.
Trong giai đoạn đầu điều trị, đặc biệt là khi người bệnh vẫn còn ho nhiều hoặc có kết quả xét nghiệm đờm dương tính, nguy cơ lây bệnh cho người xung quanh vẫn tồn tại. Việc hạn chế tiếp xúc gần sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ lây truyền trong gia đình.

Đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần

Khi phải tiếp xúc trực tiếp, cả người bệnh và người chăm sóc nên đeo khẩu trang để hạn chế phát tán vi khuẩn lao ra môi trường. Khẩu trang cần được thay sau mỗi lần sử dụng và bỏ vào thùng rác có nắp đậy.
Sau khi tiếp xúc, người nhà nên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn để tránh vi khuẩn bám trên tay và lây sang các bề mặt trong nhà.

Không khạc nhổ bừa bãi

Đờm của người mắc lao có thể chứa vi khuẩn gây bệnh. Nếu khạc nhổ bừa bãi, vi khuẩn có thể phát tán ra không khí hoặc bám trên bề mặt trong nhà.
Người bệnh nên sử dụng khăn giấy hoặc cốc đựng đờm riêng, sau đó bỏ vào túi kín hoặc thùng rác có nắp đậy. Khu vực sinh hoạt của người bệnh cũng cần được vệ sinh thường xuyên để hạn chế mầm bệnh tồn tại trong môi trường.

Hạn chế tiếp xúc với người có sức đề kháng yếu

Một số nhóm đối tượng có nguy cơ nhiễm lao cao hơn khi tiếp xúc với người bệnh, bao gồm:

• Trẻ em.
• Người cao tuổi.
• Người có bệnh nền hoặc hệ miễn dịch yếu.

Các đối tượng này nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người mắc lao phổi, đặc biệt trong giai đoạn đầu điều trị.

Sử dụng đồ dùng ăn uống riêng

Người mắc lao nên sử dụng chén, đũa, ly uống nước và các vật dụng cá nhân riêng. Sau khi sử dụng, các đồ dùng này cần được rửa sạch bằng nước rửa chén và để khô trước khi dùng lại.
Ngoài ra, người bệnh cũng nên ăn uống riêng để tránh tiếp xúc gần trong bữa ăn thời điểm mọi người thường trò chuyện ở khoảng cách gần, dễ làm phát tán giọt bắn chứa vi khuẩn.

Hỗ trợ người bệnh tuân thủ điều trị

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thời gian điều trị lao nhạy cảm thường kéo dài tối thiểu khoảng 6 tháng, vì vậy người bệnh cần được gia đình hỗ trợ trong sinh hoạt và tinh thần để duy trì điều trị đều đặn. Gia đình có thể giúp người bệnh bằng cách:

• Chuẩn bị bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng.
• Cung cấp vật dụng sinh hoạt cần thiết.
• Nhắc nhở uống thuốc đúng giờ.
• Giữ phòng ở sạch sẽ và thông thoáng.

Sự hỗ trợ từ gia đình không chỉ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm mà còn góp phần quan trọng trong việc tăng hiệu quả điều trị và phục hồi sức khỏe của người bệnh.

Người bị lao phổi có nên dùng chung quần áo hoặc giặt chung máy không phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và cách xử lý đồ vải trong sinh hoạt hằng ngày. Giặt riêng và vệ sinh đúng cách sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm trong gia đình. Nếu cần tư vấn thêm về chăm sóc và phòng ngừa lao phổi tại nhà, bạn có thể liên hệ Phòng khám Lao phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn để được hướng dẫn cụ thể.