Uống thuốc lao bị sụt cân: Bình thường hay là dấu hiệu đáng lo?

Trong quá trình điều trị, uống thuốc lao bị sụt cân khiến nhiều người bệnh và người nhà không khỏi lo lắng. Tình trạng này dễ làm người bệnh băn khoăn liệu cơ thể chỉ đang phản ứng tạm thời hay đã xuất hiện dấu hiệu bất thường cần theo dõi sát. Hiểu đúng nguyên nhân và biết khi nào nên đi khám sẽ giúp tránh hoang mang, đồng thời không làm ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Cùng Phòng khám Lao Phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn tìm hiểu rõ hơn qua bài viết dưới đây.

Uống thuốc lao bị sụt cân có bình thường không?

Có. Uống thuốc lao bị sụt cân có thể gặp ở giai đoạn đầu điều trị, nhưng không được xem là bình thường nếu tình trạng này kéo dài hoặc mức độ giảm cân ngày càng rõ.
Trong những tuần đầu, một số người bệnh có thể ăn kém hơn do buồn nôn, chán ăn hoặc khó chịu đường tiêu hóa liên quan đến thuốc lao. Vì vậy, cân nặng có thể giảm trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu đã dùng thuốc đều mà cân nặng vẫn tiếp tục giảm, cơ thể ngày càng suy nhược hơn hoặc xuất hiện thêm các biểu hiện bất thường như chán ăn nhiều, nôn, nước tiểu sẫm màu, vàng da hoặc vàng mắt, người bệnh cần được bác sĩ kiểm tra sớm. Theo CDC cập nhật năm 2025, đây có thể là dấu hiệu phản ứng có hại của thuốc và người bệnh cần liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn xử trí phù hợp.

Tại sao uống thuốc lao bị sụt cân?

Người bệnh lao có thể bị sụt cân trong thời gian dùng thuốc do nhiều nguyên nhân cùng lúc. Thường gặp nhất là tác dụng phụ của thuốc khiến người bệnh chán ăn, buồn nôn hoặc ăn uống kém hơn. Bên cạnh đó, chức năng gan có thể bị ảnh hưởng trong quá trình điều trị, làm giảm cảm giác ngon miệng và ảnh hưởng đến chuyển hóa dinh dưỡng. Ngoài ra, cơ thể cũng cần thêm thời gian để hồi phục sau giai đoạn mắc bệnh nên cân nặng có thể chưa cải thiện ngay.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm có:

• Tác dụng phụ của thuốc: Người bệnh có thể gặp chán ăn, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, từ đó ăn uống kém hơn và dễ giảm cân.
• Gan bị ảnh hưởng trong quá trình điều trị: Khi chức năng gan bị rối loạn, cơ thể có thể giảm cảm giác ngon miệng và giảm khả năng chuyển hóa dinh dưỡng.
• Chế độ dinh dưỡng chưa bảo đảm: Trong thời gian điều trị lao, người bệnh có thể không cung cấp đủ năng lượng và vi chất cần thiết, khiến cơ thể hồi phục chậm hơn.
• Thể trạng hồi phục chậm sau giai đoạn mắc bệnh: Sau thời gian nhiễm lao, cơ thể chưa lấy lại sức như trước nên cân nặng có thể tiếp tục giảm hoặc tăng lại chậm.

Uống thuốc lao bị sụt cân khi nào là dấu hiệu đáng lo?

Khi điều trị lao đúng phác đồ, các triệu chứng như ho, sốt, sụt cân thường sẽ cải thiện dần theo thời gian. Theo WHO năm 2025, các triệu chứng lao thường cải thiện trong vài tuần đầu điều trị, nhưng ở một số trường hợp, cải thiện rõ hơn có thể cần 1-2 tháng. Vì vậy, nếu cân nặng vẫn tiếp tục giảm, ăn uống kém hơn hoặc các triệu chứng như ho, sốt, đổ mồ hôi đêm chưa thuyên giảm sau một thời gian điều trị, người bệnh không nên chủ quan.
Những dấu hiệu cần lưu ý gồm có:

• Cân nặng tiếp tục giảm: Dù đã dùng thuốc đều.
• Ăn uống giảm rõ rệt: Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn kéo dài.
• Xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ do thuốc: Đau bụng, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc mệt nhiều
• Bệnh không cải thiện như mong đợi: Ho, sốt hoặc cảm giác suy kiệt vẫn kéo dài.

Uống thuốc lao bị sụt cân nên làm gì?

Khi cân nặng giảm trong thời gian điều trị lao, người bệnh cần theo dõi sát thể trạng và tiếp tục điều trị đúng hướng dẫn. Bên cạnh việc duy trì ăn uống phù hợp, người bệnh cũng cần được đánh giá dinh dưỡng trong suốt quá trình điều trị. WHO cập nhật năm 2025 khuyến cáo tất cả người mắc lao nên được đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay từ khi chẩn đoán và theo dõi tiếp trong quá trình điều trị. Nếu cân nặng không hồi phục hoặc tiếp tục giảm, người bệnh cần được xem lại khả năng tuân thủ thuốc, các bệnh đồng mắc và nhu cầu hỗ trợ dinh dưỡng.
Những việc nên làm gồm có:

• Ăn uống đầy đủ và dễ hấp thu: Ưu tiên thực phẩm giàu đạm, năng lượng, vitamin và khoáng chất để hỗ trợ phục hồi thể trạng
• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày: Nếu chán ăn hoặc buồn nôn, việc ăn thành nhiều bữa nhỏ sẽ giúp cơ thể dễ tiếp nhận thức ăn hơn.
• Theo dõi cân nặng thường xuyên: Cân nặng nên được ghi nhận định kỳ trong suốt quá trình điều trị để phát hiện sớm thay đổi bất thường.
• Đánh giá lại khi cân nặng không cải thiện: Nếu sau 2 tháng điều trị cân nặng vẫn không hồi phục hoặc tiếp tục giảm, người bệnh cần đi khám để được đánh giá thêm.
• Tái khám sớm khi có dấu hiệu bất thường: Cần gặp bác sĩ nếu sụt cân kéo dài hoặc đi kèm vàng da, vàng mắt, đau bụng, buồn nôn nhiều, nước tiểu sẫm màu hoặc mệt nhiều.

Có nên tự ý ngưng uống thuốc lao khi bị sụt cân không?

Không. Khi đang điều trị lao, người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc chỉ vì bị sụt cân. Tình trạng này có thể liên quan đến tác dụng phụ của thuốc hoặc quá trình hồi phục chưa diễn ra như mong đợi, nhưng việc dừng thuốc cần do bác sĩ quyết định sau khi thăm khám và đánh giá cụ thể. CDC cho biết người bệnh lao cần dùng và hoàn thành đầy đủ thuốc theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người bệnh phải tiếp tục uống thuốc trong mọi trường hợp. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ phản ứng có hại nghiêm trọng như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, buồn nôn hoặc nôn nhiều, đau bụng rõ, chán ăn nhiều hoặc mệt bất thường, người bệnh cần liên hệ ngay nhân viên y tế để được hướng dẫn. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể yêu cầu ngừng thuốc tạm thời và đến cơ sở y tế để làm xét nghiệm, đánh giá lại và điều chỉnh phác đồ nếu cần.
Người bệnh cần lưu ý một số điểm sau:

• Tiếp tục dùng thuốc đúng chỉ định: Không tự ý bỏ thuốc, giảm liều hoặc đổi thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
• Chủ động thông báo tình trạng sụt cân với bác sĩ: Để được kiểm tra nguyên nhân và đánh giá khả năng dung nạp thuốc.
• Tuân thủ hướng dẫn xử trí của nhân viên y tế: Trong trường hợp nghi ngờ phản ứng bất lợi nghiêm trọng, bác sĩ có thể yêu cầu tạm ngưng thuốc hoặc điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Khi cơ thể liên tục có những thay đổi bất thường, đặc biệt nếu uống thuốc lao bị sụt cân kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng nặng hơn, người bệnh không nên tự suy đoán nguyên nhân hay tự điều chỉnh thuốc. Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định đúng vấn đề đang gặp phải và hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả dùng thuốc. Nếu bạn đang cần được kiểm tra và hướng dẫn theo dõi phù hợp, Phòng khám Lao Phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn là địa chỉ có thể tham khảo.
Nguồn tham khảo: 
1. CENTERS FOR DISEASE CONTROL AND PREVENTION (CDC). Adverse Events During TB Treatment. Cập nhật ngày 17/04/2025. 
https://www.cdc.gov/tb/hcp/treatment/adverse-events.html.
2. WORLD HEALTH ORGANIZATION (WHO). WHO operational handbook on tuberculosis. Module 4: treatment and care. 2025. https://tbksp.who.int/en/node/3026. 
3. CENTERS FOR DISEASE CONTROL AND PREVENTION (CDC). Treating Tuberculosis. Cập nhật ngày 17/04/2025. https://www.cdc.gov/tb/treatment/index.html.