Quantiferon test là gì? Ý nghĩa và quy trình xét nghiệm chi tiết

Bệnh lao là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể lây lan nhanh trong cộng đồng nếu không được phát hiện sớm. Vì vậy, các phương pháp xét nghiệm hiện đại giúp phát hiện nguy cơ nhiễm lao ngày càng được quan tâm, trong đó có xét nghiệm Quantiferon. Vậy Quantiferon test là gì, khi kết quả Quantiferon dương tính thì có ý nghĩa gì và quy trình thực hiện xét nghiệm ra sao? Hãy cùng Phòng khám Lao phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Quantiferon test là gì?

Xét nghiệm Quantiferon là một phương pháp xét nghiệm máu được sử dụng để phát hiện sự hiện diện của vi khuẩn lao trong cơ thể. Phương pháp này dựa trên việc đánh giá phản ứng của hệ miễn dịch khi tiếp xúc với các kháng nguyên đặc hiệu của vi khuẩn lao.
Trong quá trình xét nghiệm, mẫu máu của người bệnh sẽ được cho tiếp xúc với kháng nguyên của vi khuẩn lao trong phòng xét nghiệm. Nếu hệ miễn dịch đã từng tiếp xúc với vi khuẩn này, các tế bào miễn dịch sẽ giải phóng một chất trung gian miễn dịch (Interferon-gamma). Từ đó, xét nghiệm sẽ xác định được cơ thể có phản ứng dương tính với vi khuẩn lao hay không.
So với một số phương pháp tầm soát lao truyền thống, xét nghiệm Quantiferon có một số ưu điểm nổi bật như:

• Chỉ cần lấy mẫu máu một lần duy nhất để thực hiện xét nghiệm.
• Không cần quay lại cơ sở y tế để đọc kết quả như phương pháp test da (Mantoux).
• Kết quả có độ chính xác cao và ít bị ảnh hưởng bởi việc đã tiêm vắc xin BCG trước đó.

Bên cạnh những ưu điểm, xét nghiệm Quantiferon vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định, cụ thể:

• Mẫu máu cần được xử lý và phân tích trong vòng 12 giờ sau khi lấy để đảm bảo độ chính xác của kết quả.
• Xét nghiệm đòi hỏi hệ thống trang thiết bị chuyên biệt và kỹ thuật viên có chuyên môn cao để thực hiện và phân tích.
• Phương pháp này chưa thể dự đoán chính xác nguy cơ bệnh lao sẽ tiến triển thành lao hoạt động ở những người đã nhiễm vi khuẩn lao.
• Trẻ em dưới 5 tuổi thường chưa được khuyến cáo áp dụng rộng rãi xét nghiệm này.
• Trong một số trường hợp như người bị suy giảm miễn dịch hoặc mới nhiễm vi khuẩn lao, kết quả xét nghiệm có thể xuất hiện âm tính giả.

Quy trình xét nghiệm Quantiferon

Xét nghiệm Quantiferon là phương pháp tầm soát lao được thực hiện thông qua mẫu máu của người bệnh. Quy trình xét nghiệm thường diễn ra theo các bước cơ bản sau:

• Bước 1 - Lấy mẫu máu tĩnh mạch: Nhân viên y tế sẽ tiến hành lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch ở cánh tay của người được xét nghiệm. Mẫu máu này sau đó được bảo quản trong các ống chuyên dụng và chuyển đến phòng xét nghiệm để phân tích.
• Bước 2 - Phân tích phản ứng miễn dịch: Trong phòng xét nghiệm, mẫu máu sẽ được xử lý để đánh giá phản ứng của hệ miễn dịch khi tiếp xúc với các kháng nguyên đặc hiệu của vi khuẩn lao. Quá trình này giúp xác định xem cơ thể người xét nghiệm đã từng tiếp xúc với vi khuẩn lao hay chưa.
• Bước 3 - Đánh giá và trả kết quả xét nghiệm: Sau khi phân tích, kết quả xét nghiệm sẽ được bác sĩ hoặc chuyên viên xét nghiệm đọc và giải thích cho bệnh nhân.

Xét nghiệm Quantiferon dương tính có nghĩa gì?

Xét nghiệm Quantiferon là phương pháp tầm soát lao được thực hiện thông qua phân tích mẫu máu của người bệnh. Trong quá trình xét nghiệm, nhân viên y tế sẽ lấy máu từ tĩnh mạch, sau đó gửi mẫu đến phòng xét nghiệm để đánh giá phản ứng của hệ miễn dịch đối với kháng nguyên của vi khuẩn lao.
Trước đây, việc phát hiện nhiễm lao thường dựa vào test da Mantoux. Tuy nhiên hiện nay, xét nghiệm Quantiferon được đánh giá cao hơn nhờ nhiều ưu điểm như độ chính xác tốt hơn và ít bị ảnh hưởng bởi việc tiêm vắc xin BCG.

Ý nghĩa khi kết quả Quantiferon dương tính

Khi kết quả xét nghiệm Quantiferon dương tính, điều đó cho thấy cơ thể người được xét nghiệm đã từng nhiễm vi khuẩn lao. Tuy nhiên, kết quả này không khẳng định chắc chắn người bệnh đang mắc lao hoạt động.
Trong trường hợp này, bác sĩ thường sẽ chỉ định người bệnh khám chuyên khoa và thực hiện thêm các xét nghiệm khác để xác định rõ tình trạng bệnh là lao tiềm ẩn (nhiễm vi khuẩn lao nhưng chưa phát bệnh) hay lao hoạt động.
Ngược lại, nếu kết quả xét nghiệm âm tính, điều đó cho thấy tại thời điểm xét nghiệm không phát hiện dấu hiệu nhiễm vi khuẩn lao, cả ở dạng tiềm ẩn lẫn đang hoạt động.

Các xét nghiệm bổ sung có thể được chỉ định

Để đưa ra chẩn đoán chính xác, ngoài xét nghiệm Quantiferon, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh thực hiện thêm một số xét nghiệm khác như:

• Xét nghiệm 3 mẫu đờm tìm trực khuẩn lao (AFB).
• Nuôi cấy vi khuẩn lao.
• Xét nghiệm PCR đờm hoặc dịch sinh học để phát hiện vi khuẩn lao.

Nếu được xác định nhiễm lao, người bệnh sẽ được bác sĩ tư vấn và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, giúp kiểm soát bệnh và hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Quantiferon dương tính không đồng nghĩa đang mắc bệnh lao

Cần lưu ý rằng kết quả Quantiferon dương tính không có nghĩa là người bệnh chắc chắn đang mắc bệnh lao. Theo các thống kê dịch tễ học, có khoảng 1/3 dân số thế giới có kết quả xét nghiệm IGRA dương tính, nhưng phần lớn trong số đó chỉ ở tình trạng nhiễm lao tiềm ẩn và không biểu hiện bệnh.
Những người nhiễm lao tiềm ẩn thường không có triệu chứng và không lây nhiễm cho người khác. Trong nhiều trường hợp, vi khuẩn lao có thể tồn tại trong cơ thể suốt đời mà không gây bệnh. Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ nhỏ người nhiễm lao tiềm ẩn có thể tiến triển thành bệnh lao.
Theo ước tính, khoảng 1 trong 20 người nhiễm lao tiềm ẩn có thể phát triển thành lao hoạt động. Nguy cơ này tăng lên khi hệ miễn dịch bị suy giảm, chẳng hạn như:

• Người nhiễm HIV.
• Bệnh nhân đang điều trị ung thư.
• Người sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
• Người mắc các bệnh lý mạn tính.

Hướng xử trí khi nhiễm lao

Đối với bệnh lao hoạt động, các phác đồ điều trị hiện nay có hiệu quả cao và phần lớn bệnh nhân có thể khỏi bệnh hoàn toàn nếu tuân thủ điều trị đúng cách. Tuy nhiên, việc điều trị cần được theo dõi chặt chẽ để ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm sang cộng đồng.
Trong khi đó, với nhiễm lao tiềm ẩn, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị dự phòng nhằm giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh lao. Những đối tượng thường được khuyến cáo điều trị bao gồm:

• Người mới nhiễm vi khuẩn lao.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu.
• Trẻ em.

Người nhiễm lao tiềm ẩn không có khả năng lây bệnh cho người khác. Tuy nhiên, cần theo dõi sức khỏe định kỳ và điều trị phù hợp khi cần thiết để hạn chế nguy cơ vi khuẩn lao phát triển thành bệnh.

Ý nghĩa của xét nghiệm IGRA - Quantiferon

Xét nghiệm IGRA - Quantiferon là một phương pháp xét nghiệm máu có giá trị quan trọng trong chẩn đoán và tầm soát bệnh lao. Phương pháp này hỗ trợ bác sĩ trong nhiều tình huống lâm sàng khác nhau, giúp phát hiện sớm nguy cơ nhiễm vi khuẩn lao cũng như hỗ trợ phân biệt với một số bệnh lý có triệu chứng tương tự.
Một số ý nghĩa nổi bật của xét nghiệm IGRA - Quantiferon bao gồm:

• Hỗ trợ phân biệt giữa bệnh lao phổi và ung thư phổi, đặc biệt trong những trường hợp bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng hoặc hình ảnh học tương tự nhau.
• Giúp phân biệt tình trạng nhiễm vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) với các trường hợp nhiễm vi khuẩn Mycobacterium không lao (NTM) khi người bệnh có các triệu chứng giống nhau.
• Phát hiện sớm tình trạng nhiễm vi khuẩn lao, kể cả trong giai đoạn lao tiềm ẩn khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
• Tầm soát nguy cơ lao trước khi điều trị một số bệnh lý khác, chẳng hạn như các bệnh về da, bệnh khớp hoặc bệnh đường tiêu hóa, đồng thời thường được chỉ định cho bệnh nhân chuẩn bị ghép tạng hoặc sử dụng thuốc sinh học có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
• Hỗ trợ chẩn đoán phân biệt các bệnh lý xương khớp, đặc biệt là trong việc nhận biết giữa lao xương khớp và các bệnh viêm khớp mạn tính như viêm khớp dạng thấp.
• Góp phần phát hiện các thể lao ngoài phổi, bao gồm lao màng não, lao màng bụng, lao hạch, lao xương, lao tinh hoàn, lao khớp.

Hiện nay, xét nghiệm máu IGRA - Quantiferon được sử dụng rộng rãi trong y học nhằm phát hiện, sàng lọc và hỗ trợ điều trị cho những người nhiễm vi khuẩn lao hoặc các nhóm đối tượng có nguy cơ lây nhiễm cao. Việc áp dụng xét nghiệm này giúp bác sĩ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định chẩn đoán và điều trị phù hợp, góp phần kiểm soát hiệu quả bệnh lao trong cộng đồng.

Vậy, Quantiferon test là gì? Xét nghiệm Quantiferon là một phương pháp xét nghiệm máu hiện đại giúp phát hiện tình trạng nhiễm vi khuẩn lao với độ chính xác cao. Xét nghiệm này đặc biệt hữu ích trong việc tầm soát lao tiềm ẩn, nhất là ở những người có nguy cơ cao hoặc chuẩn bị làm việc, học tập trong môi trường y tế.

Nếu kết quả Quantiferon dương tính, bạn không nên quá lo lắng. Điều quan trọng là cần tham khảo ý kiến bác sĩ và thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết để xác định chính xác tình trạng sức khỏe và có hướng xử lý phù hợp. Chủ động bảo vệ sức khỏe chính là cách tốt nhất để phòng tránh bệnh lao trong. Nếu còn thắc mắc nào liên quan đến bệnh lao phổi, hãy liên hệ với Phòng khám Lao phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn để được giải đáp chi tiết nhé!