Tại sao lao phổi chỉ sốt về chiều? Nguyên nhân từ góc nhìn y học

Bạn có biết tại sao lao phổi chỉ sốt về chiều mà không sốt cả ngày không? Bài viết dưới đây của Phòng khám Lao phổi BS.CKII. Nguyễn Văn Tẩn sẽ giải thích chi tiết, đưa ra các triệu chứng đi kèm đồng thời hướng dẫn bạn cách phân biệt với các bệnh lý khác để bạn bảo vệ sức khỏe hiệu quả.

Cơ chế gây sốt trong bệnh lao phổi

Sốt trong bệnh lao phổi không phải do vi khuẩn trực tiếp “làm nóng” cơ thể, mà chủ yếu là phản ứng tự vệ của hệ miễn dịch khi cơ thể phát hiện có vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) xâm nhập.

Khi vi khuẩn lao đi vào phổi và sinh sôi, các tế bào miễn dịch như đại thực bào sẽ “báo động” và tiết ra những chất đặc biệt (gọi là cytokine). Những chất này truyền tín hiệu lên não – vùng điều khiển thân nhiệt, khiến cơ thể tăng nhiệt độ lên cao hơn bình thường.

Lúc đó, cơ thể bắt đầu phản ứng bằng cách co mạch, run rẩy, tăng chuyển hóa để đạt mức nhiệt mới – đó chính là cảm giác sốt, ớn lạnh, mệt mỏi mà người bệnh thường thấy.

Ngoài ra, khi phổi bị tổn thương do viêm, hình thành các ổ lao (u hạt) và vùng hoại tử mô, cơ thể càng tiết ra nhiều chất gây viêm hơn, khiến tình trạng mệt mỏi, mất ngủ về đêm càng rõ rệt.
>>> Nhận biết sớm dấu hiệu của bệnh lao phổi và cách điều trị đúng

Nói một cách dễ hiểu: sốt trong lao phổi là phản ứng bảo vệ của cơ thể, cho thấy hệ miễn dịch đang “chiến đấu” với vi khuẩn lao, chứ không phải là do vi khuẩn làm nóng cơ thể trực tiếp.

Tại sao lao phổi chỉ sốt về chiều?

Người bị lao phổi thường chỉ sốt nhẹ vào buổi chiều vì sự thay đổi tự nhiên của thân nhiệt và phản ứng miễn dịch của cơ thể.

• Nhiệt độ cơ thể thay đổi theo ngày: Vào buổi sáng, thân nhiệt thường thấp. Đến chiều – tối, nhiệt độ tự nhiên của cơ thể tăng lên một chút nên người bệnh dễ cảm thấy nóng và sốt rõ hơn.
• Phản ứng miễn dịch hoạt động mạnh hơn vào cuối ngày: Khi vi khuẩn lao xâm nhập phổi, cơ thể tạo ra các chất “chống vi khuẩn”. Những chất này khiến vùng điều khiển thân nhiệt trong não tăng nhiệt độ – tạo ra hiện tượng sốt.
• Do hormone trong cơ thể thay đổi: Ban ngày, cơ thể tiết nhiều hormone cortisol, giúp “kiềm lại” phản ứng viêm, nên ít sốt. Nhưng đến chiều tối, lượng hormone này giảm đi, cơ thể không còn kiểm soát được phản ứng viêm mạnh, vì vậy cơn sốt xuất hiện rõ vào buổi chiều.

Các triệu chứng kèm theo khi sốt chiều do lao phổi

Khi người bệnh lao phổi bắt đầu xuất hiện sốt nhẹ về chiều hoặc tối, đó thường không phải là dấu hiệu đơn lẻ. Cùng với cơn sốt, người bệnh thường gặp nhiều triệu chứng khác, phản ánh sự tổn thương phổi và phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể:

• Ho kéo dài: Ban đầu là ho khan, sau đó chuyển thành ho có đờm, đôi khi có lẫn máu. Nếu ho trên 3 tuần mà không dứt, cần đi khám ngay.
• Mệt mỏi, yếu sức: Cơ thể luôn cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng dù không làm việc nặng.
• Sụt cân và chán ăn: Viêm nhiễm kéo dài khiến người bệnh ăn không ngon, giảm hấp thu dinh dưỡng và sút cân nhanh mà không rõ lý do.
• Đổ mồ hôi về đêm hoặc chiều tối: Đây là dấu hiệu điển hình – cơ thể ra nhiều mồ hôi kèm sốt nhẹ, nhất là vào buổi tối.
• Đau ngực hoặc khó chịu khi thở sâu: Do tổn thương nhu mô phổi hoặc màng phổi, người bệnh có thể cảm thấy đau tức ngực mỗi khi ho hoặc hít sâu.
• Khó thở khi bệnh nặng: Khi tổn thương phổi lan rộng, người bệnh có thể thấy hụt hơi, thở gấp hoặc ho ra đờm máu.

Cách phân biệt sốt chiều do lao phổi với các bệnh khác

Người bị lao phổi thường có kiểu sốt nhẹ, tái đi tái lại vào buổi chiều hoặc tối, nhiệt độ khoảng 37,5–38,5°C. Cơn sốt kéo dài nhiều tuần liền, không dứt dù đã nghỉ ngơi hay uống thuốc hạ sốt thông thường.

Điểm dễ nhận biết nhất là các triệu chứng hô hấp mạn tính, như:

• Ho kéo dài trên 2–3 tuần, có thể ho đờm hoặc ho ra máu.
• Đau ngực khi ho hoặc hít sâu, sụt cân, mệt mỏi, chán ăn.
• Đổ mồ hôi đêm, cảm giác yếu sức rõ rệt.
• Lao phổi thường gặp ở người có sức đề kháng yếu, tiếp xúc với người mắc lao, hoặc sống trong môi trường chật hẹp, ẩm thấp.

Ngược lại, một số bệnh khác cũng có thể gây sốt nhưng có đặc điểm khác biệt:

• Cảm cúm, nhiễm virus thông thường: Sốt chỉ vài ngày, thường kèm đau họng, nghẹt mũi, ho cấp tính, không gây sụt cân.
• Viêm phổi do vi khuẩn: Sốt cao đột ngột, rét run, khó thở, đau ngực rõ rệt – diễn tiến nhanh trong vài ngày.
• Bệnh lý tự miễn hoặc ung thư hạch (lymphoma): Có thể gây sốt và ra mồ hôi đêm, sụt cân nhanh nhưng không có ho kéo dài như lao phổi.
• Cường giáp: Người bệnh nóng bức, tim đập nhanh, run tay và sụt cân, nhưng không có tổn thương phổi hay ho mạn tính.

Khi nào cần đi khám?

Nếu bạn xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ lao phổi như ho kéo dài trên 2–3 tuần, ho có đờm hoặc ho ra máu, sốt nhẹ về chiều, mệt mỏi, sụt cân, hay ra mồ hôi ban đêm, đừng chủ quan. Những triệu chứng này là tín hiệu cơ thể cảnh báo cần được thăm khám chuyên khoa sớm.

Bạn nên tìm đến bệnh viện có khoa Lao – Bệnh phổi hoặc khoa Truyền nhiễm tại các cơ sở tuyến tỉnh, tuyến trung ương. Ngoài ra, các phòng khám uy tín với khả năng xét nghiệm chuyên sâu về lao cũng là lựa chọn thích hợp, giúp chẩn đoán sớm, chính xác và có biện pháp điều trị kịp thời.

Hy vọng bài viết trên sẽ hữu ích với bạn nếu bạn đang tìm kiếm thông tin tại sao lao phổi chỉ sốt nhẹ về chiều. Đặc biệt hơn nữa là khi bạn phát hiện bản thân đang có những dấu hiệu như trên, hãy thăm khám sớm tại Phòng khám Lao phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn để điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài nhé.

Đọc thêm những kiến thức liên quan khác:

• Lao phổi giai đoạn đầu: dấu hiệu nhận biết sớm
• Biến chứng lao phổi thường gặp 
• Bệnh lao phổi có lây không? Lây qua đường nào?

Link tham khảo:

• https://journals.asm.org/doi/10.1128/microbiolspec.tbtb2-0018-2016
• https://www.cdc.gov/tb/signs-symptoms/index.html