Triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu mà bạn nên biết 2025

Lao phổi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng có thể điều trị dứt điểm nếu phát hiện sớm. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường khá mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường nên nhiều người chủ quan bỏ qua. Việc nhận biết sớm những dấu hiệu ban đầu và thực hiện chẩn đoán kịp thời không chỉ giúp bệnh nhân tăng khả năng khỏi bệnh, mà còn giảm nguy cơ lây lan ra cộng đồng. Vậy triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu là gì và làm sao để chẩn đoán chính xác? Cùng Phòng khám Lao phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn tìm hiểu ngay sau đây.

Lao phổi giai đoạn đầu là gì?

Lao phổi giai đoạn đầu (giai đoạn phơi nhiễm hoặc nhiễm lao nguyên phát) là thời điểm vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis mới xâm nhập. Lúc này, bệnh nhân chưa có triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ ho khan nhẹ, sốt nhẹ về chiều, mệt mỏi và đổ mồ hôi hoặc có những triệu chứng không đặc hiệu, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường như cảm cúm, viêm phế quản.

Theo World Health Organization, khoảng một nửa các trường hợp lao có thể không có triệu chứng điển hình và chỉ được phát hiện khi sàng lọc chủ động như chụp X-quang hoặc xét nghiệm đờm. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều bệnh nhân tiềm ẩn bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào triệu chứng để đi khám.
>>> Tham khảo thêm về các giai đoạn của lao phổi

Các triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu

Triệu chứng giai đoạn đầu thường không rõ ràng, dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường, biểu hiện chung bao gồm mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt nhẹ, đau nhức cơ thể. Dưới đây là những triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu mà bạn nên đặc biệt lưu ý:

Ho kéo dài

Ho kéo dài là triệu chứng hô hấp quan trọng và phổ biến nhất của lao phổi hoạt động, thường xuất hiện khi bệnh đã tiến triển. Lúc đầu, người bệnh có thể chỉ ho khan nhẹ, nhưng sau đó dần chuyển sang ho có đờm. Điểm đáng chú ý là tình trạng ho này thường kéo dài trên 2 - 3 tuần và không cải thiện dù đã dùng các loại thuốc ho thông thường. Nếu gặp tình trạng này, bạn nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác, vì đây có thể là dấu hiệu lao phổi đang tiến triển âm thầm.

Sốt nhẹ về chiều (hoặc chiều tối)

Tình trạng sốt nhẹ vào cuối buổi chiều hoặc chiều tối là biểu hiện khá điển hình trong giai đoạn đầu của lao phổi. Cơn sốt thường không cao, chỉ dao động dưới 38°C và đi kèm cảm giác ớn lạnh, mệt mỏi.

Điều đáng lưu ý là cơn sốt thường xuất hiện về chiều, tự hạ vào sáng hôm sau, khiến nhiều người dễ nhầm với mệt mỏi do công việc hay thay đổi thời tiết. Tuy nhiên, nếu triệu chứng này kéo dài và không rõ nguyên nhân, rất cần được kiểm tra y tế để loại trừ nguy cơ mắc lao.

Đổ mồ hôi đêm (mồ hôi trộm)

Đổ mồ hôi ban đêm, hay còn gọi là mồ hôi trộm, là một trong những triệu chứng toàn thân điển hình của bệnh lao phổi hoạt động. Người bệnh thường ra nhiều mồ hôi khi ngủ, dù thời tiết mát mẻ hay nằm trong phòng có điều hòa.

Mồ hôi thường thấm ướt áo, gây cảm giác khó chịu, mệt mỏi sau khi thức dậy. Tình trạng này kéo dài nhiều đêm liền có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang phản ứng với nhiễm trùng mạn tính như lao, và cần được kiểm tra sớm để tránh diễn tiến nặng hơn.

Sụt cân không rõ nguyên nhân

Tình trạng sụt cân nhanh chóng mà không do ăn kiêng, luyện tập hay mắc các bệnh tiêu hóa rõ ràng có thể là dấu hiệu cảnh báo lao phổi giai đoạn đầu. Người bệnh thường cảm thấy chán ăn, ăn không ngon, dẫn đến cơ thể gầy đi rõ rệt trong thời gian ngắn.

Đây là biểu hiện dễ bị bỏ qua nhưng lại cho thấy cơ thể đang phản ứng với một tình trạng viêm nhiễm mạn tính. Nếu cân nặng giảm bất thường và kéo dài mà không tìm được nguyên nhân, bạn nên đi khám sớm để kiểm tra nguy cơ mắc lao.

Mệt mỏi, suy nhược kéo dài

Người bệnh lao phổi giai đoạn đầu thường cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng dù đã ngủ đủ giấc và không làm việc quá sức. Cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, yếu ớt, mất hứng thú với các hoạt động thường ngày. Triệu chứng này dễ bị nhầm với stress hoặc thiếu ngủ, nhưng nếu kéo dài nhiều ngày không rõ nguyên nhân, rất có thể là dấu hiệu cảnh báo một tình trạng viêm nhiễm mạn tính như lao phổi.

Đau ngực âm ỉ

Ở giai đoạn đầu của lao phổi, người bệnh đôi khi có thể cảm thấy đau tức ngực một bên, nhất là khi ho hoặc hít thở sâu. Cơn đau có thể âm ỉ kéo dài hoặc tăng lên theo từng cơn ho. Bên cạnh đó, tình trạng khó thở, hụt hơi khi vận động nhẹ hoặc leo cầu thang cũng là dấu hiệu cần lưu ý.

Những biểu hiện này thường bị nhầm với các bệnh lý hô hấp thông thường, nhưng nếu kéo dài, chúng có thể cho thấy phổi đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.

Khó thở nhẹ khi gắng sức

Khó thở nhẹ khi gắng sức là triệu chứng dễ bị chủ quan bỏ qua trong giai đoạn đầu của lao phổi. Người bệnh thường cảm thấy hụt hơi, thở nhanh hơn bình thường khi thực hiện các hoạt động thể chất nhẹ như leo cầu thang, đi bộ nhanh, những việc trước đây không gây khó khăn. Nguyên nhân là do vi khuẩn lao tạo ra các tổn thương viêm trong mô phổi, làm giảm khả năng trao đổi khí.

Triệu chứng này thường đi kèm với ho dai dẳng và mệt mỏi kéo dài. Nếu tình trạng khó thở ngày càng xuất hiện thường xuyên mà không có lý do rõ ràng, cần đi khám chuyên khoa hô hấp sớm để được chẩn đoán kịp thời.

Hạch ngoại vi sưng (nếu lao hạch kèm theo)

Trong một số trường hợp, lao phổi giai đoạn đầu có thể đi kèm lao hạch khi vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis lan đến hệ thống bạch huyết. Hạch thường sưng to thành cụm ở vùng cổ, nách hoặc bẹn, mật độ chắc, không đau hoặc chỉ đau nhẹ khi ấn, tồn tại dai dẳng nhiều tuần đến nhiều tháng mà không xẹp dù đã dùng kháng sinh thông thường.

Đây là dấu hiệu cho thấy bệnh lao có xu hướng lan rộng ra ngoài phổi. Khi phát hiện hạch sưng bất thường kéo dài, đặc biệt kèm theo ho, sốt chiều hay sụt cân, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xét nghiệm sớm.

Phân biệt triệu chứng lao phổi với các bệnh hô hấp thường gặp

Ho kéo dài, sốt nhẹ hay mệt mỏi là những triệu chứng xuất hiện ở nhiều bệnh hô hấp khác nhau, khiến không ít người chủ quan hoặc điều trị sai hướng trong thời gian dài. Điểm khác biệt nằm ở cách các triệu chứng này biểu hiện, mức độ kéo dài và phản ứng với điều trị thông thường. Bảng dưới đây giúp bạn so sánh trực tiếp giữa lao phổi và một số bệnh hô hấp thường gặp để nhận biết sớm hơn.

Những đối tượng nào dễ mắc lao phổi giai đoạn đầu?

Lao phổi có thể lây nhiễm cho bất kỳ ai, nhưng nguy cơ sẽ tăng lên đáng kể nếu hệ miễn dịch của cơ thể bị suy yếu hoặc môi trường sống tạo điều kiện cho vi khuẩn lao phát triển. Dưới đây là những nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh lao phổi:

• Người nhiễm HIV/AIDS và suy giảm miễn dịch: Đây là nhóm có nguy cơ cao nhất. Khi hệ miễn dịch bị suy giảm nghiêm trọng, cơ thể gần như mất khả năng kiểm soát vi khuẩn lao tiềm ẩn, tạo điều kiện cho bệnh bùng phát và tiến triển nhanh.
• Người tiếp xúc gần với bệnh nhân lao: Những người sống cùng nhà, làm việc gần hoặc tiếp xúc thường xuyên với người mắc bệnh lao phổi đang ho khạc vi khuẩn.
• Người mắc các bệnh mạn tính: Người bị tiểu đường, suy thận mạn, ung thư, hoặc người đang sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch (như Corticoid kéo dài).
• Người cao tuổi và trẻ nhỏ: Hệ miễn dịch yếu khiến nhóm đối tượng này dễ bị vi khuẩn xâm nhập hơn.
• Người sống và làm việc trong môi trường đông đúc, kém thông thoáng: Các khu nhà trọ chật hẹp, trại giam, hoặc nơi làm việc thiếu ánh sáng mặt trời là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn lao lơ lửng trong không khí và lây lan.
• Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia: Những thói quen này làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp và suy giảm sức đề kháng, khiến vi khuẩn dễ dàng xâm nhập và phát triển.

Chẩn đoán bệnh lao phổi giai đoạn đầu

Triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu dễ nhầm với cảm cúm hoặc viêm đường hô hấp thông thường. Nếu các biểu hiện kéo dài nhiều tuần không thuyên giảm, người bệnh nên chủ động đi khám để được đánh giá chính xác. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp các phương pháp sau:

• Xét nghiệm đờm (Nhuộm soi AFB, Xpert MTB/RIF): Là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán lao phổi. Người bệnh sẽ được lấy mẫu đờm để tìm vi khuẩn lao dưới kính hiển vi hoặc sử dụng phương pháp sinh học phân tử (GeneXpert) giúp phát hiện nhanh vi khuẩn và mức độ kháng thuốc.
• Xét nghiệm máu (IGRA - Interferon Gamma Release Assay): Thường được dùng để phát hiện tình trạng nhiễm lao tiềm ẩn (khi vi khuẩn đã vào cơ thể nhưng chưa gây bệnh). Phương pháp này có độ chính xác cao và không bị ảnh hưởng bởi vắc-xin BCG trước đó.
• Phản ứng Mantoux (Test da Tuberculin): Bác sĩ sẽ tiêm một lượng nhỏ protein chiết xuất từ vi khuẩn lao dưới da tay. Sau 48 - 72 giờ, phản ứng xuất hiện tại vị trí tiêm sẽ phản ánh cơ thể có tiền sử phơi nhiễm với vi khuẩn lao hay chưa.
• Chụp X-quang phổi: Phim X-quang cho phép bác sĩ quan sát toàn bộ vùng phổi, phát hiện các dấu hiệu tổn thương như nốt mờ, tràn dịch màng phổi hoặc vùng xẹp phổi, từ đó có nhận định ban đầu về mức độ ảnh hưởng.
• Chụp CT-Scanner: Khi hình ảnh X-quang chưa đủ rõ hoặc cần đánh giá kỹ hơn, CT-Scanner được chỉ định để tái hiện cấu trúc phổi với độ phân giải cao hơn, hỗ trợ phát hiện những tổn thương nhỏ ở giai đoạn rất sớm.

Biện pháp phòng ngừa lao phổi lây lan

Để bảo vệ bản thân và những người xung quanh khỏi nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis, việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân đóng vai trò rất quan trọng. Một số biện pháp cụ thể gồm:

• Đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc khi tiếp xúc với người nghi ngờ mắc lao phổi.
• Che miệng khi ho hoặc hắt hơi, đồng thời rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để hạn chế lây lan vi khuẩn.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn mặt, bàn chải đánh răng hay các vật dụng tiếp xúc trực tiếp.
• Giữ môi trường sống và làm việc sạch sẽ, thông thoáng.
• Xây dựng lối sống lành mạnh bằng cách ăn uống đủ chất, tập thể dục đều đặn, từ bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia để tăng cường hệ miễn dịch.
• Chủ động tiêm vắc-xin BCG phòng lao cho trẻ em ngay từ lúc mới sinh theo chương trình tiêm chủng mở rộng.

Phát hiện sớm triệu chứng lao phổi giai đoạn đầu không chỉ giúp tăng tỷ lệ chữa khỏi hoàn toàn mà còn góp phần ngăn ngừa lây lan trong cộng đồng.

Nếu bạn đang gặp các dấu hiệu nghi ngờ như ho kéo dài, sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi đêm hay sụt cân không rõ nguyên nhân, hãy đến Phòng khám Lao phổi BS.CKII Nguyễn Văn Tẩn để được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn điều trị kịp thời. Việc chẩn đoán và can thiệp sớm chính là chìa khóa để bảo vệ lá phổi và sức khỏe toàn diện của bạn.
Tham khảo thêm bài viết: Phân biệt lao phổi với ung thư phổi