Nội soi phế quản có chẩn đoán được bệnh lao phổi không?

Cập nhật lần cuối: 28/09/2026

Khi nghi ngờ mắc lao phổi do ho kéo dài, đau tức ngực hoặc khó thở, nhiều người không khỏi lo lắng nếu được bác sĩ chỉ định thực hiện nội soi phế quản. Nhiều người vẫn nghĩ lao phổi chỉ cần xét nghiệm đờm là có thể phát hiện, vậy tại sao lại cần đến một thủ thuật can thiệp trực tiếp? Nội soi phế quản có chẩn đoán được bệnh lao phổi không, khi nào cần thực hiện và phương pháp này hỗ trợ phát hiện bệnh ra sao? Mời bạn cùng Phòng khám Lao phổi BS.CKII. Nguyễn Văn Tẩn khám phá chi tiết qua bài viết sau.

Nội soi phế quản là gì? Phân loại

Nội soi khí phế quản là thủ thuật sử dụng một ống soi mềm hoặc cứng có gắn camera và nguồn sáng, đưa qua mũi hoặc miệng để quan sát trực tiếp khí quản, phế quản và các đường dẫn khí trong phổi. Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện tổn thương và lấy mẫu phục vụ chẩn đoán khi cần.

Đây là phương pháp chẩn đoán lao phổi và hỗ trợ điều trị quan trọng trong các bệnh lý hô hấp, giúp bác sĩ lấy mẫu mô, hút dịch tiết hoặc xử lý các vấn đề trong đường thở mà không cần phẫu thuật mở.

Nội soi phế quản được chia thành hai loại chính:

• Nội soi phế quản ống cứng: Sử dụng ống kim loại thẳng, chắc chắn, có camera và hệ thống chiếu sáng để quan sát đường thở. Một số loại có đường kính trong khoảng 6-8 mm, đủ rộng để đưa thêm kìm lấy dị vật, dao cắt, dao điện hoặc thiết bị cầm máu. Phương pháp này thường dùng để lấy dị vật, xử lý khối u, cầm máu hoặc đặt stent khí phế quản. Do ống lớn và thao tác phức tạp, thủ thuật thường được thực hiện trong phòng mổ dưới gây mê toàn thân.
• Nội soi phế quản ống mềm: Sử dụng ống nhỏ, mềm và linh hoạt, có thể luồn sâu vào các nhánh phế quản nhỏ. Ống soi ở người lớn thường có đường kính ngoài khoảng 4,9-5,5 mm. Camera và đèn chiếu sáng giúp bác sĩ quan sát tổn thương, hút dịch, lấy mẫu mô hoặc bệnh phẩm để tìm nguyên nhân, trong đó có lao phổi. Thủ thuật thường gây tê tại chỗ, có thể kết hợp thuốc an thần và kéo dài khoảng 15-30 phút, giúp người bệnh ít khó chịu và hồi phục nhanh hơn.

Nội soi phế quản để làm gì?

Nội soi phế quản được thực hiện với nhiều mục đích khác nhau, chủ yếu nhằm chẩn đoán, theo dõi và điều trị các bệnh lý đường hô hấp. Cụ thể gồm:

• Quan sát và hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý tại phổi và phế quản như viêm phổi, viêm phế quản, lao phổi, khối u ở phổi hoặc khí quản, cũng như những tổn thương, hẹp hay tắc nghẽn trong đường thở.

• Lấy mẫu bệnh phẩm như mô, dịch rửa phế quản hoặc tế bào niêm mạc để phục vụ xét nghiệm, giúp xác định tình trạng nhiễm trùng, viêm, ung thư hay bệnh phổi kẽ.

• Đánh giá mức độ lan rộng của khối u trong ung thư phổi, ung thư phế quản và hỗ trợ theo dõi kết quả sau điều trị.

• Can thiệp điều trị như lấy dị vật trong đường thở, hút dịch ứ đọng, làm sạch đờm mủ hoặc cầm máu khi cần thiết.

• Hỗ trợ xử lý các dị tật hoặc tổn thương ở khí quản và phế quản như hẹp bẩm sinh, tổn thương do chấn thương hoặc sẹo hẹp sau phẫu thuật.

• Kiểm soát tình trạng chảy máu, dịch viêm hoặc tràn dịch từ các cơ quan lân cận, giúp thông thoáng đường thở và cải thiện chức năng hô hấp.

• Ứng dụng trong điều trị ung thư đường hô hấp, chẳng hạn như xạ trị trong, laser, đặt stent hoặc áp lạnh trực tiếp qua ống soi để giảm triệu chứng và duy trì lưu thông khí.

Nội soi phế quản có chẩn đoán được bệnh lao phổi không? 

Có, nội soi phế quản có thể hỗ trợ chẩn đoán bệnh lao phổi, đặc biệt trong các trường hợp khó hoặc khi xét nghiệm đờm thông thường không tìm thấy vi khuẩn lao. Phương pháp này vừa giúp bác sĩ quan sát đường thở, vừa lấy bệnh phẩm sâu để thực hiện các xét nghiệm xác định lao.

Vai trò của nội soi phế quản trong chẩn đoán lao phổi gồm:

• Quan sát trực tiếp: Giúp phát hiện các bất thường trong lòng phế quản như viêm, tổn thương niêm mạc, hẹp hoặc sẹo.
• Lấy mẫu bệnh phẩm: Bác sĩ có thể lấy dịch rửa phế quản, dịch rửa phế quản phế nang (BAL) hoặc sinh thiết mô tại vùng nghi ngờ.
• Thực hiện xét nghiệm chuyên sâu: Mẫu bệnh phẩm được dùng để soi AFB, nuôi cấy vi khuẩn lao, xét nghiệm sinh học phân tử như Xpert MTB/RIF hoặc mô bệnh học nhằm tìm bằng chứng nhiễm Mycobacterium tuberculosis.

Theo nghiên cứu đăng trên BMC Infectious Diseases, ở những bệnh nhân nghi lao phổi nhưng xét nghiệm đờm âm tính, kỹ thuật nội soi phế quản kết hợp lấy mẫu BAL giúp phát hiện bệnh trong 84,6% trường hợp và có độ đặc hiệu 100%.  

 

Nội soi phế quản có nguy hiểm không?

Không. Nội soi phế quản nhìn chung ít gây nguy hiểm đến tính mạng nếu được thực hiện đúng chỉ định bởi bác sĩ có chuyên môn tại cơ sở y tế đầy đủ phương tiện theo dõi và xử trí biến chứng. Tuy nhiên, giống như mọi thủ thuật xâm lấn khác, nội soi phế quản vẫn có thể gây ra một số rủi ro nhất định, dù tỉ lệ biến chứng nghiêm trọng rất thấp.

Hầu hết các biến chứng đều hiếm gặp và thường ở mức nhẹ. Một số rủi ro ít gặp hơn có thể bao gồm:

• Đau họng, khàn tiếng hoặc ho nhẹ.

• Khó thở, tức ngực.

• Chảy máu ít sau nội soi.

• Sốt nhẹ hoặc mệt mỏi.

• Đau ngực, ho ra máu nhiều (hiếm gặp, cần báo bác sĩ ngay).

Theo dữ liệu được công bố trên PubMed Central (PMC) trong giai đoạn từ ngày 1 tháng 1 năm 2008 đến ngày 31 tháng 12 năm 2019, trên 45.734 bệnh nhân được thực hiện nội soi phế quản chẩn đoán hoặc điều trị, tỷ lệ biến chứng nghiêm trọng là 0,85% và tỷ lệ tử vong chỉ 0,01%. Con số này cho thấy nội soi phế quản là một thủ thuật có độ an toàn rất cao, các biến chứng nặng gần như hiếm gặp và thường được kiểm soát tốt khi có bác sĩ chuyên khoa thực hiện.

Một số lưu ý khi thực hiện nội soi phế quản

Trước khi nội soi

Trước khi nội soi phế quản, bạn cần chuẩn bị đúng theo hướng dẫn của bác sĩ để quá trình thực hiện diễn ra an toàn, thuận lợi và hạn chế các rủi ro không cần thiết.

• Nhịn ăn, uống đúng thời gian: Bạn cần nhịn ăn ít nhất 6 giờ trước khi nội soi để giảm nguy cơ trào ngược hoặc sặc trong lúc thực hiện thủ thuật. Tùy phương pháp gây mê hoặc an thần, thời gian nhịn ăn có thể kéo dài 6-12 giờ, còn nước lọc đôi khi vẫn được phép uống đến khoảng 2 giờ trước nội soi nếu bác sĩ đồng ý.
• Lưu ý về thuốc đang sử dụng: Nếu đang dùng aspirin, ibuprofen, thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu, bạn cần báo cho bác sĩ và chỉ tạm ngừng theo hướng dẫn. Không tự ý ngưng thuốc vì có thể ảnh hưởng đến bệnh lý đang điều trị.
• Thông báo tiền sử bệnh và dị ứng: Bạn nên cho bác sĩ biết nếu có dị ứng thuốc, đặc biệt là thuốc tê, bệnh tim mạch, rối loạn đông máu hoặc các bệnh lý nền khác. Đồng thời, cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin và thảo dược đang dùng.
• Kiểm tra trước thủ thuật: Trước khi nội soi, bạn có thể được kiểm tra mạch, huyết áp, độ bão hòa oxy (SpO₂) và một số chỉ số cần thiết để đánh giá mức độ an toàn.
• Vệ sinh mũi, miệng: Bạn nên vệ sinh sạch vùng mũi, miệng và họng, có thể dùng nước muối sinh lý 0,9% theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
• Có người thân đi cùng: Bạn nên giữ tinh thần thoải mái và nhờ người thân đi cùng để hỗ trợ sau nội soi, đặc biệt nếu có sử dụng thuốc an thần vì lúc này không nên tự lái xe về nhà.

Sau khi nội soi

Sau khi nội soi phế quản, bạn cần nghỉ ngơi và theo dõi cơ thể theo hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế biến chứng. Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Theo dõi tại cơ sở y tế: Bạn thường được nghỉ và theo dõi khoảng 30-60 phút hoặc lâu hơn cho đến khi thuốc tê, thuốc an thần giảm tác dụng và khả năng nuốt trở lại bình thường.
• Chưa ăn uống ngay: Khi cổ họng còn tê, phản xạ nuốt giảm nên bạn cần tránh ăn uống để hạn chế nguy cơ sặc. Sau khoảng 1-2 giờ, khi được nhân viên y tế cho phép, bạn có thể thử một ngụm nước nhỏ. Nếu nuốt bình thường, không ho hoặc sặc, bạn mới tiếp tục ăn uống.
• Theo dõi các triệu chứng thường gặp: Đau rát họng, khàn tiếng, ho nhẹ hoặc đờm có một ít vệt máu có thể xuất hiện trong 24-48 giờ đầu, nhất là khi có lấy mẫu sinh thiết. Các biểu hiện này thường giảm dần.
• Không lái xe hoặc vận hành máy móc: Nếu sử dụng thuốc an thần, bạn không nên lái xe, vận hành máy móc, uống rượu hoặc làm công việc cần tập trung trong 24 giờ sau nội soi. Nên có người thân đưa về và hỗ trợ trong thời gian đầu.
• Nghỉ ngơi và tránh kích thích đường thở: Bạn nên nghỉ ngơi trong ngày đầu, tránh vận động mạnh và không hút thuốc lá ít nhất 24 giờ vì niêm mạc đường thở vẫn còn nhạy cảm sau thủ thuật.
• Dùng thuốc đúng hướng dẫn: Bạn cần tiếp tục hoặc sử dụng lại các thuốc theo chỉ định của bác sĩ, đặc biệt nếu đã lấy dịch phế quản hoặc sinh thiết. Không tự ý ngừng hay dùng thêm thuốc.
• Nhận biết dấu hiệu bất thường: Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, ho ra nhiều máu hoặc chảy máu tăng dần, sốt kéo dài hay tình trạng sức khỏe xấu đi, bạn cần liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế ngay.

 

Những câu hỏi thường gặp

Nội soi phế quản có gây mê không?

Có thể có hoặc không cần gây mê, tùy vào loại nội soi, tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ. Nội soi phế quản ống mềm thường chỉ cần gây tê tại chỗ, có thể kết hợp thuốc an thần, trong khi nội soi ống cứng thường được thực hiện dưới gây mê toàn thân để đảm bảo an toàn và thuận lợi khi can thiệp.

Nội soi phế quản gây mê bao nhiêu tiền?

Chi phí nội soi phế quản gây mê dao động từ 1.500.000 đến 3.500.000 đồng cho một lần thực hiện. Mức phí thực tế có thể tăng nếu người bệnh cần sinh thiết, rửa phế quản phế nang, xét nghiệm vi khuẩn lao, mô bệnh học hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác.

Sau nội soi phế quản bao lâu thì được ăn?

Khoảng 2-3 giờ sau nội soi phế quản, khi thuốc tê đã hết tác dụng và bạn uống thử nước mà không bị sặc, có thể bắt đầu ăn uống trở lại bình thường.

Nội soi phế quản bao lâu có kết quả?

Nếu chỉ quan sát bằng ống soi, bác sĩ có thể thông báo kết quả sơ bộ ngay sau khi hoàn tất thủ thuật. Trong trường hợp có lấy mẫu sinh thiết hoặc dịch phế quản để xét nghiệm, kết quả chi tiết thường có sau 3-7 ngày, tùy thuộc vào loại xét nghiệm và quy trình xử lý tại từng bệnh viện.

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về vai trò của nội soi phế quản trong chẩn đoán bệnh lao phổi và tầm quan trọng của việc thực hiện thủ thuật này đúng chỉ định. Nếu bạn đang gặp các triệu chứng hô hấp kéo dài hoặc nghi ngờ mắc lao phổi, hãy đến Phòng khám Lao phổi BS.CKII. Nguyễn Văn Tẩn để được thăm khám, tư vấn và nội soi phế quản an toàn, chính xác dưới sự hướng dẫn của đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm.

Tìm hiểu thêm về

• Khi nào cần chụp CT ngực? Chỉ định và lưu ý quan trọng
• Hình ảnh x quang lao phổi: Hướng dẫn phân tích và nhận biết